EBITDA is een stuurgetal, geen strategie.
Grant Thornton Nederland ging in augustus 2025 voor €185,1 miljoen naar de Amerikaans-Ierse combinatie achter Grant Thornton Advisors. Een jaar later voegt de accountant een waarschuwing toe aan de controleverklaring die verder reikt dan één kantoor.
Wat er gebeurde
Grant Thornton Advisors, gesteund door private-equityfonds New Mountain Capital, kocht Grant Thornton Nederland voor €185,1 miljoen, deels contant, deels in aandelen van het nieuwe platform, zodat de vennoten een minderheidsbelang behielden. KPMG, Burggraaf & Hoekstra en Recofise ontvingen samen €6,3 miljoen aan advieskosten, ruim 3% van de koopsom. Een deel van de financiering liep via €144,2 miljoen aan onderlinge leningen tegen ruim 6,7% rente (Accountant.nl).
De waarschuwing
Accountant R. van der Ree (Visser & Visser) voegde in de controleverklaring van 2025 een nieuwe passage toe: een expliciete waarschuwing voor wat hij "frauderisico" noemt, gekoppeld aan financiële targets voor managers. Sinds de overname stuurt het kantoor niet meer op maximale uitkeerbare winst, maar op een zo hoog mogelijke EBITDA. Bestuursvoorzitter Blöte erkende het zelf: dit risico komt in de plaats van een ander. Partnerorganisaties stuurden van oudsher op winst die uitgekeerd kon worden, private equity stuurt op EBITDA.
Het mechanisme
EBITDA is een stuurgetal. Zodra het getal het doel wordt in plaats van de graadmeter, ligt de verleiding op de loer: investeringen in mensen, systemen of onderhoud een jaar uitstellen, kosten wegsnijden die volgend jaar dubbel zo hard terugkomen, problemen (een aflopend contract, een vertrekkende sleutelmedewerker, achterstallig onderhoud) vooruitschuiven tot na de meetdatum. Elke keuze verbetert de EBITDA van dit boekjaar. Geen enkele maakt de onderneming morgen beter. Dat is precies het mechanisme achter het frauderisico waar Van der Ree voor waarschuwt: hoe harder een target aan één getal hangt, hoe groter de prikkel om dat getal te managen in plaats van de onderneming.
Wat dit betekent voor kopers en verkopers
Waarde creëren is iets anders dan EBITDA oppoetsen. Een koper die alleen het laatste boekjaar leest, koopt precies het probleem dat hij niet zag. Normalisaties verdienen dan net zo veel aandacht als het resultaat zelf. Een verkoper die in het jaar vóór verkoop vooral op dat één getal stuurt, verkoopt iets dat er beter uitziet dan het is, en loopt het risico dat een zorgvuldige due diligence dat er alsnog uithaalt. Die vraag hoort niet pas ná de deal gesteld te worden, zoals nu bij Grant Thornton, maar ruim ervoor.
Over de auteur
Marcel Bisschops begeleidt due diligence en waardecreatie aan beide kanten van de tafel, inclusief het doorzien van een EBITDA die beter oogt dan de onderneming erachter. Over Marcel →